آرم گمرك جمهوري اسلامي ايران
آرم گمرك جمهوري اسلامي ايران نمادي از واژه گمرك و در بردارنده مفاهيمي به شرح زير است:
1- درآرم فوق به مفهوم واژه گمرك به اعتبار دروازه و دروازبان اقتصادي كشور توجه شده.
2- نوار سبز به مفهوم ورود و صدور آزاد كالا است.
3- نوار قرمز به مفهوم ورود و صدور ممنوع و كنترل شده كالاست.
4- نوار سبز و قرمز با فضاي سفيد بين آنها نشانگر پرچم جمهوري اسلامي ايران است.
5- دو نوار سياه در دوزاويه آرم، چهارچوب دروازه و بيانگر كنترل گمركي و اعمال قانون است.
6- خطوط تشكيل دهنده آرم نمادي از حروف مقطع واژه گمرك ميباشد.
تعريف گمرك به عنوان يك اصطلاح بين المللي
شوراي همكاري گمركي گمرك را چنين تعريف نموده است. (1)
· « گمرك سازماني است دولتي كه مسئول اجراي قانون گمرك و وصول حقوق و عوارض ورودي و صدوري و همچنين واردات، ترانزيت و صادرات كالا ميباشد.»
اين اصطلاح به هريك از قسمتهاي سازمان گمرك و يا ادارات اصلي يا تابعة آن نيز اطلاق ميشود مثلاً در مورد مأمورين گمرك، حقوق و عوارض ورودي و صدوري و كنترل واردات يا صادرات يا هر امر ديگري كه در حدود عمليات گمركي باشد نيز به كار ميرود مثل: مأمور گمرك، حقوق گمركي، اداره گمرك و اظهار نامة گمركي.
با توجه به تعاريف به عمل آمده ميتوان گفت گمرك سازماني است مالي و اقتصادي كه از ديرزمان در كشورها وجود داشته و در هر زمان بنا به مقتضيات زمان و خواست حكومتهاي شكل و سازماني خاص به خود گرفته است تا به صورت فعلي درآمده است.
· گمرك به طور قانوني فقط نقش تطبيق واردات و صادرات را با مقررات وضع شده براي واردات كالا و صادرات دارد. بنابراين در ورود يا صدور كالا فقط نقش گمركآناستكه:
1- الزامات قانوني در ورود و صدوركالا توسط وارد كنندگان يا صادر كنندگان رعايت شود.
2- محدوديتها و ممنوعيتهاي وضع شده مراعات شود.
3- معافيت ها و تخفيفهاي توصيه شده به موجب قانون در صورت تطبيق مشخصات كالا، به وارد يا صادركننده داده شود.
4- حقوق و عوارضي كه وضع شده است را بطور صحيح وصول نمايد.
اهداف و وظايف سازمان گمرك جمهوري اسلامي ايران
گمرك جمهوري اسلامي ايران سازماني دولتي تابع وزارت امور اقتصادي و دارايي است كه به عنوان مرزبان اقتصادي كشور نقش محوري و هماهنگكننده را در مبادي ورودي و خروجي كشور دارد و مسئول اعمال حاكميت دولت در اجراي قانون امورگمركي و ساير قوانين و مقررات مربوط به صادرات و واردات و عبور (ترانزيت) كالا و وصول حقوق ورودي و عوارض گمركي و مالياتهاي مربوطه و الزامات فني و تسهيل تجارت است. گمرك جمهوري اسلامي ايران براي انجام وظايف قانوني خود، سطوح واحدهاي اجرايي مورد نياز را بدون رعايت ضوابط و تقسيمات كشوري و ماده (30) قانون مديريت خدمات كشوري، متناسب با حجم و نوع فعاليتها تعيين مينمايد. تشكيلات گمرك و واحدهاي اجرايي متناسب با وظايف و مأموريتهاي محوله توسط گمرك جمهوري اسلامي ايران تهيه ميشود و پس از تأييد وزير امور اقتصادي و دارايي به تصويب هيأت وزيران ميرسد.
گمرك جمهوري اسلامي ايران شامل ستاد مركزي گمرك ايران و گمركهاي اجرايي است.
وظايف و اختيارات گمرك جمهوري اسلامي ايران
الف- اعمال سياستهاي دولت در زمينه صادرات و واردات و عبور كالا
ب- تشخيص و وصول حقوق ورودي و ساير وجوه قابل وصول قانوني توسط گمرك ايران
پ- انجام تشريفات قانوني ترخيص و تحويل كالا به صاحب يا نماينده قانوني وي و بررسي اسناد ترخيص به منظور احراز صحت شرايط ترخيص و وصول كسر دريافتي يا استرداد اضافه دريافتي
ت- كنترل و نظارت بر امر عبور كالا از قلمرو كشور
ث- اجراي قوانين و مقررات مرتبط با بازارچههاي مرزي، مرزنشينان و پيلهوران
ج- اعمال مقررات گمركي درباره معافيتها و ممنوعيتها در بخشهاي صادرات قطعي، صادرات موقت، واردات قطعي، واردات موقت، كران بري (كابوتاژ)، عبور داخلي كالا، انتقالي، معاملات پاياپاي مرزي، فروشگاههاي آزاد، بستهها و پيكهاي سياسي و پست بينالملل
چ- اجراي قوانين و مقررات مربوط به تخلفات و قاچاق گمركي، كالاهاي متروكه و ضبطي
ح- پيشبيني و فراهم نمودن زيرساختهاي مورد نياز براي اجرا و استقرار سامانهها، رويهها و روشهاي نوين همچون پنجره واحد در فعاليتهاي گمركي
خ- جمعآوري، تجزيه و تحليل و انتشار آمار ميزان واردات و صادرات كالا
د- بررسي و شناخت موانع نظام گمركي و برنامهريزي در جهت رفع آنها
ذ- اظهارنظر درباره پيشنويس طرحها، لوايح، تصويبنامههاي مرتبط با امورگمركي
ر- اتخاذ روشهاي مناسب جهت هدايت و راهبري دعاوي حقوقي و قضايي در رابطه با امورگمركي
ز- آموزش كاركنان و نظارت و انجام بازرسي اعمال و رفتار كاركنان گمرك، كشف تخلف و تقصيرات اداري آنان
ژ- بازرسي از واحدهاي اجرايي گمركي و نظارت بر عملكرد آنها و ساماندهي كمي و كيفي مبادي ورودي و خروجي
س- رسيدگي و حل اختلافات ناشي از اجراي قانون و مقررات گمركي فيمابين گمرك و صاحب كالا برابر قوانين و مقررات مربوطه
ش- گسترش ارتباطات بينالمللي، انعقاد تفاهمنامه و موافقتنامههاي گمركي دو يا چندجانبه، عضويت و تعامل فعال با سازمانهاي بينالمللي و گمركي با رعايت اصل هفتاد و هفتم (77) قانون اساسي و قوانين مربوطه
ص- رعايت توصيههاي سازمان جهاني گمرك، قراردادهاي بازرگاني و توافقنامههاي منعقده يا پاياپاي در چارچوب قوانين و مقررات مربوطه
ض- رعايت مفاد قانون اجراي سياستهاي كلي اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسي به منظور واگذاري امور غيرحاكميتي گمركي به بخشهاي خصوصي و تعاوني
ط- استفاده از فناوريهاي نوين و تجهيز اماكن گمركي به ابزارهاي پيشرفته جهت افزايش كارايي و بهبود انجام تشريفات گمركي
ظ- تمهيدات لازم براي تسهيل امور تجاري، تشويق صادرات و گسترش عبور كالا
ع- تسهيل فرايندهاي گمركي با هدف توسعه گردشگري
غ- انجام ساير وظايف گمركي به موجب قانون امورگمركي و يا ساير قوانين و مقررات